شاخص چیست؟ آشنایی با انواع شاخص

شاخص ها اعداد و معیارهایی هستند که با بررسی و تحلیل آن ها، می توان وضعیت گذشته و حال بورس اوراق بهادار را از جنبه های مختلف بررسی کرد و از طریق تحلیل نمودار آن وضعیت آینده بازار را پیش بینی کرد. در واقع شاخص ها اعدادی هستند که وضعیت بازار را طی دوره های قبل و جاری نشان می دهند.

شاخص چیست؟

برای سرمایه گذاری در بورس باید قبل از ورود، وضعیت آن را از طریق شاخص ها بررسی کنیم و روند سوددهی آن را در سال های قبلی بررسی و آینده را از طریق تحلیل پیش بینی کنیم. شاخص های بورس، انواع مختلفی دارند که هر کدام، وضعیت بورس را از جنبه های خاصی نشان می دهند، بنابراین سرمایه گذاران در تحلیل شاخص های بورس به هر شاخص متناسب با کارکرد خودش توجه ویژه می کنند. در این مقاله تلاش می کنیم به بررسی هر کدام به صورت جداگانه بپردازیم:

شاخص کل TEDPIX: شاخص کل یا همان شاخص قیمت و بازده نقدی که با نام TEDPIX شناخته می شود. این شاخص عددی است که نشان دهنده بازدهی بازار است و تغییر آن به منفی یا مثبت نشان دهنده تغییر مثبت یا منفی کل بازار است. یکی از پرکاربردترین شاخص ها بین سرمایه گذاران و فعالان بازار سرمایه است که همیشه در رسانه ها به عنوان  شاخص بورس تهران شناخته می شود. این شاخص نمایانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکتهای بورس تهران یا به بیان دیگر نمایانگر میانگین بازدهی سرمایه گذاران در بورس است.

میزان تغییرات شاخص کل، میانگین بازدهی بورس را مشخص می سازد.مثلا اگر شاخص کل بورس در طی یک سال از عدد ۱۰۰ هزار به ۱۵۰ هزار واحد برسد، نشان دهنده این است که میانگین بازدهی بورس طی یکسال اخیر برابر با ۵۰ درصد بوده است.

برای درک آسان تر مفهوم شاخص کل، فرض کنید که شما از تمام شرکت های بورسی متناسب با وزن آنها در شاخص کل بورس سهام خریداری کنید، در این صورت میزان بازدهی سبد سهام شما برابر با تغییرات شاخص کل بورس است. شرکت های بزرگتر با سرمایه بیشتر، تاثیر بیشتری روی شاخص کل دارند به عنوان مثال تاثیرگذاری تغییرات قیمت شرکت های بزرگی مانند فولاد مبارکه خیلی بیشتر از شرکت های کوچکی مانند سیمان خارش بر شاخص کل است.

شاخص کل قیمت  TEPIX: شاخص کل قیمت (TEHRAN PRICE INDEX) یا TEPIX یکی از مهم ترین شاخص های بورس اوراق بهادار تهران است. این شاخص نمایانگر روند عمومی تغییر قیمت سهام همه شرکت های پذیرفته شده در بورس است و برخلاف شاخص کل، سود تقسیمی شرکت ها در این شاخص محاسبه و لحاظ نمی گردد. مثلا اگر شاخص قیمت بورس در مدت یکسال ۴۰ درصد رشد داشته باشد، به این معنی است که سطح عمومی قیمت ها در بورس نسبت به سال گذشته به طور متوسط ۴۰ درصد رشد کرده است.تفاوت عمده این شاخص با شاخص کل این است که در شاخص کل قیمت، فقط قیمت سهام شرکت های بورسی لحاظ می شود، در حالی که در شاخص کل علاوه بر قیمت، سود پرداختی سالیانه شرکت ها هم در محاسبه شاخص لحاظ می شود. در شاخص قیمت هم مثل شاخص کل، شرکت ها بزرگتر با سرمایه بیشتر تاثیر مهم تری بر شاخص قیمت دارند، یعنی هر چه شرکت بزرگتر باشد، تاثیر آن بر شاخص قیمت بیشتر است.

در محاسبه شاخص کل قیمت، سال ۱۳۶۹ به عنوان سال پایه در نظر گرفته می‌شود. به بیان ساده، شاخص کل قیمت بیان می‌کند که ارزش کل بازار کنونی نسبت به ارزش بازار در سال ۱۳۶۹ چند برابر شده است. همچنین، اگر شاخص در یک سال مثلاً از ۳۰۰ هزار واحد به ۴۲۰ هزار واحد افزایش پیدا کند، یعنی میانگین بازدهی آن در یک سال ۴۰ درصد بوده است.

شاخص کل قیمت در بورس اوراق بهادار تهران برای سه دسته انجام می‌شود. یکی شاخص قیمت کل بازار که در آن، همه شرکت‌های دخیل در بازار شرکت داده می‌شوند. همچنین در شاخص‌های قیمت تالار اصلی و فرعی، به ترتیب، فقط قیمت سهام شرکت‌های معامله شده در تالار اصلی و تالار فرعی نمایش داده می‌شود.

شاخص کل هم‌وزن: برخی از متخصصین بر این باورند شاخص کل، معیار مناسبی برای ارزیابی تغییرات بازار سهام نیست، به دلیل اینکه شرکت های بزرگتر بر شاخص کل تاثیر بیشتری دارند، به گونه ای که در مواقعی با این موقعیت مواجه شده ایم که اکثر بازار سهام در حالت کاهشی قرار دارد، اما با افزایش قیمت سهام چند شرکت بزرگ، شاخص کل مثبت می شود.

در شاخص کل هم‌وزن شرکت‌های پذیرفته شده در بورس با وزنی برابر در محاسبه شاخص کل سهیم هستند و تغییرات قیمت شرکت‌های کوچک، به اندازه تغییرات قیمت شرکت‌های بزرگ در این شاخص تاثیرگذار است.

شاخص قیمت هم‌وزن: در شاخص قیمت هم وزن، شرکت‌های پذیرفته شده در بورس با وزنی برابر در محاسبه شاخص قیمت سهیم هستند و تغییرات قیمت شرکت‌های کوچک، به اندازه تغییرات شرکت‌های بزرگ در این شاخص تاثیرگذار است.

شاخص مالی: عبارتست از روند بازدهی شرکت های سرمایه گذاری

شاخص صنعتی: عبارتست از بازدهی شرکت های غیر سرمایه گذاری یعنی شاخص کل منهای شاخص مالی

شاخص ۵۰ شرکت فعال تر: بورس هر چند وقت یکبار (معمولا به صورت فصلی) بر اساس وضعیت معامله شرکت ها و نقدشونگی آن ها ۵۰ شرکت فعالتر یا برتر را اعلام می کند این شاخص روند رشد آن ها را نشان می دهد.

شاخص بازده نقدی: عبارتست از بازدهی شرکت ها به جهت بازده سود خالص

شاخص بازده نقدی و قیمت: عبارتست از بازدهی شرکت ها به جهت بازده سود خالص و قیمت

 

کليه حقوق مادی و معنوی متعلق به آکادمی سرمایه گذار هوشمند به سرپرستی حامد پورهمایون می‌باشد